Trong Bài 04, chúng ta đã cùng tìm hiểu những kiến thức cơ bản về giao dịch tiền tệ (Forex): thị trường Forex là gì, cách nó vận hành, các khái niệm nền tảng như pip, lot, spread, cũng như vì sao quản lý rủi ro là điều bắt buộc trước khi giao dịch bằng tiền thật.
Tuy nhiên, để có thể thực sự đặt lệnh và hiểu mình đang giao dịch cái gì, trader cần đi sâu hơn vào đối tượng trung tâm của mọi giao dịch Forex: cặp tiền tệ (currency pairs). Trong bài viết hôm nay, chúng ta sẽ tập trung trả lời những câu hỏi cốt lõi nhất:
- Giao dịch tiền tệ thực chất là giao dịch cái gì?
- Vì sao Forex luôn giao dịch theo cặp chứ không phải từng đồng tiền riêng lẻ?
- Cách đọc một cặp tiền đúng như thế nào?
- Sự khác nhau giữa các loại cặp tiền và vì sao điều đó ảnh hưởng trực tiếp đến rủi ro và chi phí giao dịch?

Đây là bước quan trọng giúp bạn chuyển từ “hiểu Forex về mặt khái niệm” sang “hiểu Forex trong thực hành giao dịch”.

---

Trong thị trường Forex, bạn không bao giờ giao dịch một đồng tiền riêng lẻ. Mọi giao dịch là mua một đồng tiền và cùng lúc bán một đồng khác — điều này diễn ra thông qua cái gọi là cặp tiền tệ (currency pair). 

Hiểu cách các cặp tiền được cấu thành và có ý nghĩa như thế nào là nền tảng bắt buộc trước khi bạn đặt bất cứ lệnh nào. Bài này sẽ giải thích mọi thứ từ định nghĩa đến cách đọc và phân loại cặp tiền.

1. Cặp tiền (Currency Pair) là gì?

Một cặp tiền tệ là một phép trích dẫn hai loại tiền khác nhau, trong đó giá trị của một đồng tiền được thể hiện so với đồng tiền kia. Ví dụ đơn giản:

• EUR/USD = 1.10 → Nghĩa là 1 EUR đổi được 1.10 USD.

Mỗi khi bạn thực hiện một lệnh Forex, bạn đang:

• Mua đồng tiền đứng trước

• Bán đồng tiền đứng sau đồng thời.

Điều này phản ánh bản chất Forex: luôn trao đổi hai đồng tiền tại cùng một thời điểm. 

2. Base Currency và Quote Currency

Trong mỗi cặp tiền, có hai đồng tiền:

Base Currency (đồng cơ sở)

• Là đồng tiền đứng trước trong cặp.

• Đây là đơn vị được định giá.

Quote Currency (đồng định giá)

• Là đồng tiền đứng sau.

• Là đồng tiền mà bạn cần để mua 1 đơn vị base currency. Corporate Finance Institute

Ví dụ:

• EUR/USD = 1.10 → 1 EUR (base) đổi được 1.10 USD (quote).

Nếu EUR/USD tăng:

• EUR mạnh hơn USD
  Nếu EUR/USD giảm:

• USD mạnh hơn EUR

Nắm rõ base và quote là bước đầu để đọc đúng tỷ giá trong mọi giao dịch Forex. 

3. Đọc một cặp tiền đúng cách

Khi bạn thấy một cặp như USD/JPY = 134.50:

• USD là base

• JPY là quote

→ Nghĩa là bạn cần 134.50 đồng yên để mua 1 đô la Mỹ.

Các mức biến động này sẽ được đo bằng pips, và việc hiểu ai là đồng base hay quote giúp bạn xác định rõ:

• Khi BUY (mua cặp) → bạn kỳ vọng base tăng giá

• Khi SELL (bán cặp) → bạn kỳ vọng base giảm giá

4. Các loại cặp tiền trong Forex

Không phải tất cả cặp tiền đều giống nhau. Forex có nhiều loại cặp, nhưng có thể chia thành 3 nhóm chính:

Major Pairs (Cặp chính)

Là những cặp tiền có USD ở một bên, và chúng có khối lượng giao dịch lớn + thanh khoản cao:

• EUR/USD

• USD/JPY

• GBP/USD

• USD/CHF
  … và một số khác như AUD/USD, NZD/USD.

Major pairs thường có:

• Spread thấp hơn

• Biến động tương đối ổn định
  → Phù hợp cho người mới.

Minor Pairs (Cặp chéo)

Là những cặp không chứa USD, ví dụ:

• EUR/GBP

• AUD/JPY

• GBP/CHF
  … các cặp này vẫn được giao dịch nhiều nhưng thanh khoản thấp hơn major.

Exotic Pairs (Cặp ngoại lai)

Gồm một đồng tiền mạnh với tiền của thị trường mới nổi, ví dụ:

• USD/TRY

• EUR/ZAR

• USD/THB
  … những cặp này:

• Spread rộng hơn

• Ít thanh khoản hơn → Nhiều rủi ro cho trader mới. 

5. Tại sao các cặp tiền lại luôn đi theo “cặp”?

Khác với chứng khoán, trong Forex bạn không mua một tài sản duy nhất. Mỗi giao dịch luôn là mua một thứ và bán một thứ khác. 

Vì vậy:

• Khi bạn mua EUR/USD, bạn mua EUR và bán USD

• Khi bạn bán GBP/JPY, bạn bán GBP và mua JPY

Đây là cách thị trường hoạt động: luôn có lực cung - cầu giữa hai đồng tiền. 

6. Base và Quote ảnh hưởng đến giá thế nào?

Một tỷ giá như USD/CAD = 1.35 có thể tăng vì:

• USD tăng mạnh

• Hoặc CAD yếu đi

Hai đồng tiền trong cặp có thể dịch chuyển độc lập theo từng yếu tố kinh tế, nhưng khi bạn giao dịch, bạn chỉ chú ý biến động tỷ giá giữa chúng. 

7. Cặp tiền phổ biến nhất thế giới

Trong thị trường Forex, cặp EUR/USD là cặp tiền được giao dịch nhiều nhất trên toàn cầu, vì:

• Phản ánh quan hệ giữa hai nền kinh tế lớn

• Thanh khoản cực kỳ cao
  → Lựa chọn tốt cho người mới vì spread thấp và phân tích dễ theo dõi. 

Các cặp khác như USD/JPY, GBP/USD, AUD/USD cũng rất phổ biến. 

8. Mối liên hệ giữa các cặp tiền

Một số cặp tiền có mối liên hệ chặt chẽ do kinh tế hoặc cấu trúc thị trường. Ví dụ, EUR/USD và GBP/USD thường di chuyển cùng hướng vì cả hai đều có USD làm quote currency.
Trong khi đó, một cặp như USD/CHF có thể di chuyển ngược với EUR/USD do tương quan kinh tế đặc thù giữa CHF và EUR. 

Hiểu tương quan giữa các cặp giúp bạn:

• Không giữ hai vị thế tự triệt tiêu nhau

• Quản lý rủi ro tốt hơn

9. Tóm lại, Vì sao hiểu cặp tiền lại quan trọng

• Mỗi lệnh Forex là mua một đồng và bán đồng kia.

• Cặp tiền cho bạn biết giá trị tương đối giữa hai đồng. 

• Đọc đúng cặp là nền tảng để phân tích, đặt lệnh và quản lý rủi ro.

• Major, minor và exotic có mức thanh khoản và spread khác nhau. 

---

Bài tiếp theo trong series Giao dịch Forex 101 - Bài 06: Cách đọc tỷ giá & hiểu biến động giá trong cặp tiền tệ

▶️ GIAO DỊCH FOREX 101 – BÀI 1: FOREX LÀ GÌ VÀ VÌ SAO NHIỀU NGƯỜI LỰA CHỌN GIAO DỊCH FOREX?
▶️ GIAO DỊCH FOREX 101 - BÀI 2: CÁCH ĐỌC CẶP TIỀN VÀ HIỂU CÁC LOẠI CHART TRONG FOREX
▶️ GIAO DỊCH FOREX 101 - BÀI 3: BẮT ĐẦU GIAO DỊCH FOREX TỪ ĐÂU CHO ĐÚNG?
▶️ GIAO DỊCH FOREX 101 - BÀI 4: KIẾN THỨC CƠ BẢN VỀ GIAO DỊCH TIỀN TỆ (FOREX)